رۆژ پۆست...ROJ POST

Nader Anayati

Truth in philosophy means that concept and external reality correspond.
Georg Wilhelm Friedrich Hegel

حەقێقەت لە فەلسەفەدا بەو مانایەیە کە تێگەیشتنی { دەرکی ئێمە لە سەر روداوەکان} و واقعیەتی دەرەوە یەک بگرێت
گورک ویلهەلەم فریدریش هەگڵ

hakikat nedir felsefeye gore. ( bizim anladigimiz olaylar konusunda ) dısarıdaki gerceklik a bir olmasi lazim
Georg Wilhelm Friedrich Hegel

حقیقت در فلسفه به این معناست که مفهوم (درک ما از رویدادها) و واقعیت خارجی مطابقت دارد.
فریدریش هگل

“He who would learn to fly one day must first learn to stand and walk and run and climb and dance; one cannot fly into flying.”
Friedrich Nietzsche
ئەو کەسەی کە ئەی هەوێت فێری فڕین بێت. لە پێشا ئەبێت رێگا چون و هەڵاتن فێر بێت و چونە بان و رەقسو سەما کردن فێر بێت. فڕین لە گەڵ فڕین دا دەس پێ ناکات
فریدریش نییچە.
kim ucmak istiyor. ilk durmak ve yurumek ve Kosmak yukariye gitmek ve dans ogrensin. unutma ucmak ucmakla baslamaz
Friedrich Nietzsche
آن كس كه مي خواهد پرواز كردن را بياموزد، ابتدا بايد ايستادن و راه رفتن و دويدن و بالا رفتن و رقصيدن را بياموزد . پرواز با پرواز اغاز نمي شود .
فردريش نيچه

بوچونی فریدریش نیچە فەیلەسوفی ئاڵمانی لە سەر دینی ئیسلام: ئەوشتەی کە مەحەمەد بە ناوی دین و ئاین داویە بە لایەنگەرانی خۆی و پێشکەشی خەڵکی جیهانی کردووە، ئەگەر ناوی دینیان لێ نەنابا مروڤ ئاوها بیری ئەکردەوە کە ئەم وتارە هین کۆمەڵێک خەڵکی جەنگەڵیە کە پشنیار کراۆە بە شارنشینەکان، چۆنکە دین ناتوانێت ئەوندە توورە و دور لە ئینسانیەت بێت. دینێک کە پرە لە فەرمانی کۆشتن و برینی دەس و پا دەست بەسەر گرتن زڵم... لە ژنان و خەڵک و فەرمانی دزینی دارای و ماڵو مڵک و هەمو شتێکی خەڵک بدات ئەوە دین نییە، و هەروەها بۆ لە ناو بردنی بیری ئازاد، رەۆان و جسم. من دینێکم نەدیوە بەم شێوە بێدادوەر و ناعادیل و زاڵم. راستە کە ئەم دینە لە بیابانەوە هاتوە هەر بویەش بە کەڵکی بیاوان نشینەکان خۆیان دێت و جێی لە مابەینی خەڵکی شارنشین نابێتەوە و ناتوانێت جێگای بێتەوە.

نادر عینایەتی

پوچ گەرای یا خود ( Nihilism )وەرگیراوە لە (Nihil )وشەیەکی لاتینیە بە واتای هیچ دێت، ئەمە فەلسەفەیەکە کە ژیان بە بێ هیچ هەدەفێک دەبینێت یەعنی ژیان هیچ هەدەفێکی نیە
نیهیلیزم یەکەم جار لە قەرنی( ١٩ ) لە روسیە لە یەکەم دەورانی دەسەلاتداری ( ئەلەکساندری دوهەم) دروس بو و هەر لەو دەورانەدا پەرەی پیدا کرد.
نیهیلیزم یەکەم جار لە لایەن (تورگینفە)وە لە رۆمانی بە ناوبانگی باوکان و کورەکان ئەم وشەیە لە لایەن کەسایەتی (بازارفەوە) پەرەی پەیدا کرد.
ئەم فکریەتە لە سەر ئەساسی کاربۆرد گەرای و زانستیە، پوچ گەرای فرمێکی خامە لە موسبەت گەرای یان خود مادی گەرای،
پایەی ئەم فکریەتە حەقایەتی زانستیە، و دەڵێت زانست تەواو کێشەکانی کۆمەلگا چارەسەر دەکات.
بە واتایەکی دیکە پوچ گەرای تەنها زانستێکە کە دژ بە مێتافیزیک رادەوستێت، لە پوچ گەرای دا دەڵێت بونی رٶح راست نییە و رۆح بونی نییە.
و زۆر شتی دیکە کە دیندارەکان دەڵێن هەیە نیهیلیزم دەڵێت بونی نییە لە راستیدا ژیان و دنیا هیچ هەدەفێکی نییە.

لە لایەن نادر عینایەتی
ادامه مطلب

تەکاموڵی ئینسان- کاتێک ئێمە ئینسان موقایسە ئەکەین لە گەڵ حەیوانگەلێک وەک ( شامپانزه، بونوبو، گوریل و ئورانگوتان) ئەبینین کە چەندە لە یەک ئەچن ئەمروژە زانستی ژنتیک ئەتوانێت پێمانی نیشان بدات کە لە سەدا 90% یا خود لە سەدا نەوەدو  وردەیەک ژنتیکی ئینسان لە ئەم مەیمونانە ئەچێت.
ئەو شتەی کە ئێمە لەگەڵ ئەم مەیمونانە جیا ئەکاتەوە ئەو لەسەدا 6% یا لە سەدا 7%ژنتیکەیە ئەم شەش حەوت ژنتیکە جیاوازەی مابەین ئینسان و مەیمون ئەبێتە هوکاری ئەوەی کە لەگەڵ یەک فەرق بکەین.
بو نمونە رەوشتی ژیانمان و هەر وەها لەزۆر بواری دیکەوە  ئێمە لە گەڵ مەیمون جیاواز بین.
بو نمونە ئەو وەکو مەیمونێک لە جەنگەڵدا بژیت، ئێمەیش ئینسانێکی خاوەن ئەقڵ بین و بینە ئەشرەفی مەخلوقات!

نادر عینایەتی

(خدیجە مولود جمعە شکاک) دختر زیبای کە در میان کردها بە دختر کافروش (کیژی کافرۆش) معرف بود، سال ١٩۲٢ در منطقە شکاک کردستان ایران بە دنیا آمد. و بعد ها بە خاطر مشکلاتی کە برای کرد های شکاک پیش آمد بعد از کشتن اسماعیل آقا شکاک معروف به سمکو یکی از رهبران انقلابی ایل شکاک از سوی دولت، آنها هم از سر ناچاری بە اربیل عراق کوچ می کنند، در ساڵ ١٩٣٤ خدیجە کە تنها ١٢ سال داشت در راه آمدن بە خانە نزدیک حرم شیخ عبدل کریم در شهر اربیل. از سوی یک افسر بلند پایە سپاه انگلیسی کە در آن زمان عراق زیر فرمانروای آنها بود، بعد از چند بار خواستگاری و نگرفتن جواب بلە از سوی پدرش در راه بازگشت از مغازە خدیجە را می دزد. و چند ماه بعد از دزدیدن خدیجە، از طرف پادگان پلیس خارجی نوشتەای برای پدر خدیجە می نویسند و در محلەای بە نام تعجیل بە اطلاع پدرش می رسانند کە دخترش در کشور انگلیس است.

 

 

پەیمانی لۆزان، ناو پەیمانێکی ئاگر بەستە کە لە ساڵەکانی ٢٤ ژوئیەی ١٩٢٣ ( ٢٤/٧/١٩٢٣ ) لە لوزانی سوئیس

ئیمزا کراوە. ئەم پەیمانە وەزعیەتی بریاردانی مەنتەقەکانی ئاناتوڵی و تورکیەی شەرقی ئەمپراتوری لە ناوچوی عوسمانی دیاری دەکات. پەیمانی لوزان پەیمانی سیوور کە لە ساڵەکانی ١٩٢٠ ( ١٠/٨/١٩٢٠) لە لایەن دەوڵەتی عوسمانیەوە ئیمزا کرابو بەتاڵی دەکاتەوە.

پەیمانی لۆزان دە بێتە هوی  بە رەسمیەت ناسینی وڵاتی تازە دروسبوی تورکیە لە لایەن وڵاتەکانی دونیاوە.

کونفرانسی لوزان بو کوتای پێ هێنانی شەر لە خاۆر لە نزیکی شاری لوزان لە سوئیس لە مابینی زەینەفیع بەرێوە چو. پەیمانی سور نەما و وشەی شەرق دواتر بە هیچ شێوەیەک بە کار نەهات.

پەیمانی لوزان وەزعی  فەتحان شەری جەهانی یەکەم و هەرۆەها یونان و بوڵغارستان لە گەڵ تورکیە و هەروەها وەزعیەتی سنورەکان ئەم وڵاتە  کە لە جێگەی ئەمپراتوری عوسمانی دانیشتووە دیاری دەکات.

پەیمانی لوزان شەڕی ١٩٢١” ١٩٢٢ لە مابینی تورکەکان و یونانیەکان دیاری دەکات و سودی تورک زیاتر لە پەیمانی سور جێ بە جێ دەکات. دیارە میلەتی کورد ئەبێتە قوربانی و خاکەکەی ئەکەوێتە ژێر چنگی تورکی داگیرکەر.

بەشدار بوان لەم پەیمانە دا

ڵایەنی پەیمانەکە لە یەک لاوە تورکیە،  و لە ڵایەکی دیکەوە وڵاتەکانی یونان فەرانسە بریتانیا، ژاپون، و پاشایەتی سربەکان، کورواتەکان، و ئەسڵونیەکان بون.

ادامه مطلب

بە پێ لێ کۆڵینەوەکان وا باس دەکرێت کە گواێە    Ufo لەروی هەسارەی دواکەوتو(هەسارە درێژ) و هەورەکان دروس کرابێت بە هۆی ئەلەکتریکی زۆر کە لە ناو Ufo دا بینراوەتەوە وەک خۆ راگرتن لە ئاسمان و خو دەرباز کردن و راوەستانی  و مانەوەی ناو ئەتموسفەردا به کاتێکی در‌ێژ  و وزەێ  ئەلەکتریکی کە تێدایە پێ دەچێت ئەم بوچونە راست بێت هەمومان دەزانین کە هەسارەێ شوین کەوتو  لە سەهول و تەپو توز پێک هاتووە. لە کاتی جوڵان دا، پارچە پارچە دەبیت و دەبیتەوە تۆز.با ئەویش باش بزانین تەپو تۆزی هەسارەێ درێژ کەوتوو بە تەواوەتی ‌لە لاین Electromagnetic خورەتاوەو زکی پرە لە Electric ،کاتیک کە  خورەتاو دەێ هاوێتە دەرەوە هیچی نامینیت و لە ناۆ دەچیت ، جازەبەی خورەتاۆ لە سەری کار ناکات خوره‌تاو ناتوانێت بی کێشێت بو خوی. لەبەر ئەوەی کە Electricity زۆر لە ناو هەسارەی  دواکەوتو دایە جازیبەی خورەتاو ناتوانیت بو خۆی راکێشیت، بەس لە سەر ناوکەکەی  کاردانەوەی  دەبیت. لە راستی دا هەورەکانیش لە سەر ئەتموسفەری زەوین هەمان حاڵەتیان هەیە لە گەڵ هەستانەوەی هەلمی ئاۆ بۆ ئاسمان لە ناو  پلەی ژیر سفر دا  ئاوە بچوکەکان دەبیتە سەهول و  چون ئاوەکەی تارادەێەک وەکوو پلاستیک یا خود ئایەقە  ،  سەهۆل ئاو که( با ) لێ ئەدات بە تەواوەتی پری ئەبێت لە ئەلەکتریک  و تێا دەمێنێتەوە هەروەها کە دەزانین یەک هەور دەتوانیت دوو باری Electriki  منفی و موسبەتی هەبێت.

ئەم باری Electrici  منفی و موسبەتەیش لە ناو Ufo دا هەیە . دیارە بو دوروسکردنی Ufo لەم دو شتە کە باسمان کرد کەلکیان وەر گرتووە Ufo دەتوانیت وەک ستارەی دوا کەوتو  و  وەکو هەورەکانی ئاسمان دروس کرابێت.

Ufo بو ئەوەی کە لە دەس جازەبەی خورەتاو هەڵبێت، و بە ئاسانی لە مەنزومەی شمسی دەرباز بێت، دەبێت وزەێکی  ئەلکتریکی زۆر لە دەوری دا هەبێت بو ئەوەی کە لە  خورەتاو خۆی دەرباز بکات  و جازەبەی خورەتاو نه‌توانێت بو خۆی راکێشێت بۆ  ئەمەیچ پیویستی بە ئەلەکتریکی زورە دەبیت تا  خورەتاو بیهاوەتە دەرەو.

کە دەگاتە نیزیکی عەرز دیسان جازەبەێ زوینیش نا‌توانێت بۆخۆێ راکێشێت و ناو ئەتموسفەر لە سەرەوەی زوین خوی دەگرێت بێ ئەوەی کە بکەوێت و جازەبەی زەوین کاری لێ ناکات.

ادامه مطلب

 سەرەتای دروس بون کەول
١. .مێژوی دروس بون بە ٨ پلەی جیاواز و غه‌یری موساوی باس دەکرێت بەلام ئەوە تا ئێستا بو ئێمە روون نیە چی بوە بە هۆی ئەوەی کە بیگ بانگ رو بدات و دوای (دنیا) دروس بێت

٢ . یەکەمین تاشە بەردی مادە پیویستی بە QUARK ، Electron ، و وردیلەکانی ذیکە ده‌بێت، کە بێتوانیت مادە دروس بکات، ئەمەش لە بە یەک دا کێشانی پەرتوەکان پێک هاتون

... ٣ . دنیا لە راستی دا لە تێکەل بونی QUARK ، LIPTOON ، PHOTON کان ، و شتە چکولەکانی دیکە دورس دەبێت

٤ . لە راستی دا دەوترێت لێرەدا QUARK وAnti Quark بە شێوەی بچوکترین شتەکان ئەبێتە Energy
کوارکی دیکە چی تر ناتوانێت لە گەرمای کەمتردا دروس بێت
هەر وا کە باسمان کرد لێرەدا دو چت هەیە یەکیان QUARK ئەوی تریان وAnti Quark ، بەلام لەم به‌شەدا کە هەر Quark لە گەڵ Anti Quark دا جوتێک بو خویان دە بێبینەوە، بەڵام ‌هندێک لە کۆارکەکان جۆت بو خویان ناتوانن ببینه‌وه. سێ کۆارک بە یەکەوە یەک دەگرن و Porton و neutron دروس دەکەن.

٥ . لە بەشی پێنجەم دا Electron لە گەڵ Anti Electron بە یەک دا دەکێشن تیشکێکیان لێ دەبێتەوە ، و هندێک ئەلەکترون لەم پێک دادانە دەمێنەوە،
لە بەر ئەوەی کە مادە لە دژی مادە زۆرتره‌ دواتر ئەم ئه‌‌له‌کترونه مەداری Atom پێک دەنێت و لە ناو ئەتوم دا ئەمێتەتەووە بە دەۆری ناۆکەی Atom دا دەگەرێت

۶. لە پلەی گەرمای زۆر دا یەکەمین ناوکەی ( Atom )ە سوکەکان و ناوکەی ستارەکان helium دروس دەبێت ئێستایش ئەو گەرما لە ناۆ ستارەکان ئەتوانین ببینین.
(بو زیاتر زانیاری لە سەرەتای درۆس بونی هەموشتێک تا ئەمرو helium و hydrogen چەند بونە ئێستاش هەر ئەوەندەیە)

٧. لە بەشی حەوتەم دا دوای تێپەر بونی کاتێکی زۆر دونیا سارد دەبیێتەوە. بەرە بەرە پلەی گەرما دادەبەزێت. لەم بەشە دا ناوکەی ئەتومەکان لە گەڵ Electron لە ٣٠٠٠ هەزار پلەی گەرمادا یەک دەگرن و لە یەک هه‌لناوه‌شنه‌وه.

٨ . هەورەکانی hydrogen رێگای شیری ستارەکان دروس دەکەن و لە ناو ستارەکان ناوکەی ئەتومی گران carbon ، و Oksigen ،و silicon ، و ( iron) یا خود هەمان ئاسنگ ، دروس دەکات.
ئیستایش ستاره هەیە بە ناو ( super nova ) سوپەر نەوا یه‌عنی ستارەی گەورە. ئەم ستاره ئەتەقیتەوە و ئوکسیژن، ئاسنک و کەربون ئازاد دەبن و ئەرون ستاره‌ی چوکەتر لە خویان دروس دەکەن.

بو زانیاری زیاتر ئەگەر carbon نەبێت لە سەر عەرز ژیان و هیج شتێک لە سەر ئەم عەرزە نابێیت.

ادامه مطلب

خوەرەتاو یا خود هەتاو ، یەکێک لە هەسارەکانی گالاگسی Galaxy  رێگای شیریە و تەنیا ستارەیەکە  لە  شوێنی  شەمسی دایە .   هەتاو ئەو شوینەیە کە تیشک و گەرما بە عەرز ئەبخشێت، و  روناکی  و گەرما و ژیان لە سەر عەرز ئەم ستارەیە بومان  پێکی دەنێت. خوەرەتاو رێگای ١٥٠ ملیون کیلو مێتر  لە ئێمەوە دۆرە نزیکەی ( ١،٣٩٢،٠٠٠) کیلومێر گەورایە.  گرانیەکەیشی ٣٣٠ هەزار جار لە عەرز زۆرتر و گرانترە.

دەۆراندەوری خوەرە تاو  ١،٣٩٢،٠٠٠ کیلومترە  و ١٠٩  جار لە عەرز گەورەتره‌.

خۆەرەتاو لە کاتی دروس بونی عەرز (کاتێک بە تواوەتی ئاو لە سەر عەرز حاکم بو )  ئەو کات خوەرەتاو پێنج جار لە کاتی ئێستای گەورەتر بووە.

 لە سەدا ٩٩% خۆەرەتاو غازی  (هیدروجین ) و( هێلیوم ) پێکی هێناوە لە سەدا %٧٠ هێدروژێن و لە سەدا ٢٩ هێلیوم و ئەو لە سەدا 1%ی غازەکانی دیگە پێکی هێناو

لە ناۆ یەک سانیەدا پێنج  سەد ٥٠٠ ملیون تۆن  هیدرۆژێن لە کاتێ سوتان دا  ئەبێتە هێلیوم ، بەس لە سەدا ٥%ی ئه‌بێت به‌ ئێنێرجی  و لە خوەرەتاو دەر دەکەوێت.

تا ئەو جێگەی ، کۆلان و سوتانی  زۆر لە ناۆ هەتاۆ ،  گەرما دۆروس دەکا  و بە شێوەی تیشک لە  دەوروبەری خۆی دا ئەم گەرمایە ئەنێرێتە دەرەوە  لە ناوراستی  مەنزۆمەی شەمسی دا  گەرما و تیشک بەڵاۆ دەکاتەوە، ئەم عەرزەی ئێمەش دەگرێتەوە کەمێک لەو  تیشکە به‌م زه‌وینه‌ی ئێمه‌ش ده‌گات. 

ئەم کارە دەبێتە هوی ئەوەی کە  گێجە بای  زۆر گەرم و جۆلانی هەورەکان ئەسید سۆلفۆریک ناو زۆهرە دا پێک بێت.

ادامه مطلب

مێژوی ١٢٠٠٠ دوازدە هەزار سالە لە کوردستان مێژوی بەشەریەتی دو قات کردەوە

لێرەدا لە ساڵی ١٩٩٤ لە یەکێک لە کێوەکانی کوردستان بە ناوی گو بەگلی تەپە، شوانێکی کورد سەیری بەردێک دەکات کە لە شوێنی خۆیەوە  هاوتەتە دەرەو ، دەروات  بو شوێنی بەردەکە وە دەست دەکات بە کەندنی دەوری بەردەکە ، لە ناکاو دا دەگات بە دیوارێک ٩٠ فونتی کە دەمی دیوارەکە زۆر رێک بو. لە ما بینی دا پەیکەرێک کەندراوە و روخساری حەیوانێکی سەیر لە سەریەوەیە.

لەم لێکولینەوانە دا بومان دەر کەوت کە دیوارەکانی ئەم پەیکەرانە بە دەست پەیکەر سازێکی زۆر شارەزا دروس کراوە. بە شتگەلێک زۆر مودێرنەوە دروستی کردوە

کاتێک ئەم دۆزینەوە بە گوێ فەیلە سوفانی دنیا گەیشت، حەقیقەتێک رون بوەوە. ئەم شوانە کوردە شتێکی دوزیەوە  کە ڵەوانەیە سەرسورمانترین دۆزینەوەی مێژوی بێت. لەم کاتە مودرنە دا شوێنیک کە ناوی گۆبەگلی تەپە.

ماوەی ١٣ سال گروپێکی ئالمانی بە شێوەی دەقێق  روشتنە ناو شاخەکەوە لێکولینەوەیان لە سەر تەمەنی ئەم شتە مێژویە کرد تا هەر قۆلایەک کە دەیان توانی چۆن بو ئەوەی کە بزانن تەمەنی چەندە. لە ماوەی ئەم ١٣ سالە تەنها توانیان لە سەدا ٥ پێنج، لەم تەمەدونە گەورە بکولن

ئەوان دەیان توانی چ شتێک لە ناو دڵی ئەم عەرزەدا ببینەوە، گرێ  گریەکانی بەرد، زەنجیرەیەک بە تواوەتی لە بەرد ، ولە ناو ئەو حەلقانە پایەگەلێک زۆر گەورە لە برد تاشیبویان هەبو. هەر یەک لەو ستونانە ١٩٠ فوت باڵای بەرزە ١٥ تون هەر یەك لەم پایەی ستونە قورسە یا خود گرانە.

لە لێکولینەوەکان  بومان دەر کەوت کە ئەم شوێنە ١٢ دوازدە هەزار سال تەمەنیەتی . یانی شتێک نزیک ٧٠٠ ساڵ هەفت سەد ساڵ، کونتر لە مێزۆپوتامیایە ، زۆر دەمێک بو مێزۆپوتامیا بە ناوی دەس پێکی شارێستانیەتی بەشەر ناو دەبرا.

بەڵام ئێمە هیج شوێنیکی دیکەمان بە قەد گوبەگلی تەپە کۆن و مودرن تر بێت نیمانە. مێژوی بەشەریەت ئێستا بو بە ٢ قات

ئەم شوێنە کەمتر لە ٣٥٠ مایلی ڵای ئارارات دایە. زۆرێک لە فەیلەسوفان کە باوریان بە کتیبی ئینجیل یا خود کتێبی مەسیح هەیە دەڵێن ئەم شوینە شوێنی  نەوح پەیغەمبەر بوەوە. تاشینی رەسمی حەیوانەکان لە سەر گوبەگلی تەپەوە ئەو گومانەمان ڵا دروس دەکات کە ریژەی حیوانەکان هەر یەکەو بە جورێکن. بەڵام لە راستی دا بە پێ ئەم تاشینی ئەم رەسمانە کە لەسەریەوە دیارە  روداوی راستی سەیلێکی گەورە نیشان دەدات کە لە کتێبی مەسێح حەزرەتی عیسا باس کراوە.

مێژو ناسان لەم راستیە ئاگا دارن کە زیاتر لە ٢٠٠٠ دو هەزار حەکایە لە سەر سەیلێکی گەورە هەیە ، کە تەمەدونی یەکەمی لە ناو بردوە. هێندێک لەو کەسانەی کە لێکولینەوە دەکەن بوچۆنێکیان داوە، روداوی نەوح و حەکایەتی هاو شێوەی ئەوە وتراوە کە نەوح  لە ئاسەواری گوبەگلی تەپە دا خەزن دەکات

ادامه مطلب

لە ساڵی ٣٣١ بەر لە زاێین لە نێوانی ئەسکەندەری مەقدونی و داریوشی هەخامەنیشی شەرێک رویدا و هێزەکانی داریوش شکستیان هێنا و داریوش بەرەو بەرزایەکانی مادو شای ئەگباتان رای کردو  ئەسکەندەری مەقدونیج بەرەو باشور بەرەو بابل بەرێ کەوت بە هەرێمی ئارەقا تێپەریو ئاگر لەو شوێنا لە زەوی هەڵ دەقولێ کەبلوکار دوپاتی دەکاتەوە ئاگر وەک ئاو لەو شوێنە هەڵ دەقوڵێ دیارە مەبەستی کەبلوکار لە ئەشکەوتی ئاگرو کانی نەوت ئاگرەکەی بابە گۆرگورە هەروەها ناوی کەرکوک لە سەر چاوە ئارامیەکان بە کەرچوخ هاتوە واتا شاری سلوپیەکان یا سلوقیەکان لە نێوانی ساڵانی ٣١٢ تا ١٣٥ بەر لە زاێین سلوکس یەکێک لە سەرکردەکانی ئەسکەندەری مەقدونییە دوای مردنی عەسکەندەر لە شاری بابل ئەمپریاتوریەتی دابەش کرا شاری کەرکوک کەوتە ناو ئەو بەشەی کە وا بەر سڵوگر کەوت ، سڵوگر ئەو شارەی ئاوەدان کردەۆە دیوارێکی بە دەوری کێشاو کردی بە شارێکی قایمو مەرکەزی هەرێم. لە سەرچاوەکانی ئەغرێقی ئارەقیوس لە جوگرافیای بەقدیموسو نەخشەی رێگاکانی رۆمانی لە سەدەی دوهەمی پێش زاێین بە کۆن کۆن یا کەرکوورا یا  کەرکۆرا هاتوە. کە پەرەسگای ئەناهیتا خوداوەندی ئاو لە میتولۆژیای ئێرانیان دا کە هاو چەشنی خوداوەندی هەشتای بابلیا لەو شوێنە دا پەرەسگای تایبەتی هەبو . سڵوپیەکان پاش ماوەی یۆنانیەکان بون نیزیکەی ٨٠ سال فەرمان رەوای ئێرانو کوردستانیان کرد. دوای ئەشکانیەکان توانیان کوتایان پێ بهێننو لە ساڵی ٢٥٦ بەرلە زاێین شاری ئەرەفقا دەبێتە شارێکی گرینگ لە نێو سنوری قەلەم رەوی دەولەتی ئەشکانی. لە ساڵی ٢٢٧ پێش زاێین ساسانیەکان فەرمان رەۆای ئێرانیان گرتە  دەسو کوتایان بە ئەشکانیەکان هێناو شاری کەرکوک دەبێتە شارێکی گرینگی ساسانیەکان. لە سەردەمی ساسانیەکان ئاوەدانیەکی مەزن بە خۆوە دەبینێ.

لە کوتاهی سەدەی دوەمی پێش زاێین ئەرەبخاو ئەزیابینو،کەرکوک وە هەولێر ،دەبن بە هەرێمێکی ئیداری سەر بە خۆ ، لە ڵایەن خانەوادەیەکی سکای بەدر فەرمان رەواەی دەکرێ. ماوەیەک شاری  کەرکوک دەبێت بە پایتەختی ئەو بنەماڵەیە کە ئەو هەرێمە بەشێک دەبێت لە ئەمپریاتوریەتی ساسانی

ادامه مطلب

ئانیشتاین نۆامبری سالی ١٩١٥ لە یەکێک لە وتۆێژەکانی دا لە زانستگای پێرۆس  بوچونێکی تازەی باس کرد ئەویش بوچونی ( جازیبە ونسبیەت لە سەر هەمۆشت) ئەم معادلەدوایەکان بە ناۆ معادلەی ئانیشتاین ناسرا ئەم بوچونە بەم شێوە باس دەکرێت نە تەنیا کەسانێک کە لە سەر سورعەتی  سابێت دەرۆن، بەلکو تەۆاوی ئەۆ شتەی کە هەیە  یەک سانن.

لە ناو نسبیەتی عام دا ، چی تر ناوترێت پێ جازیبە ( وەک قانونی جازیبەی نیوتۆن ) بەلکو ئەمە ئاکامی ڵار بونەۆەی کات و زەمانە!

 

فەلسەفەی یونان تێ روانینێکی مەنفی لە سەر جیهان هەبو، جیهان فانییە و تێ پەر دەبێت و هەردەم  ئەم جیهانە لە گوران دایە، بە پێ فەلسەفەی یونان لە سەر  بونی خوا، لە فەلسەفەی یونان دا باس لە سەر ئەوە دەکرێت کە ئەم جیهانە مادە دروسی کردوە لە عەزەڵ دا. هەر بەم هویەیشەوە ئەم جیهانە دروسکەری خوای گەورە و زانا نەبووە. فەلسەفەکانی یونان لە سەر ئەم جیهانە بە شێوەی هەندسی لێ ئەکوڵێتەوە، فەلسەفەی یونان طی دەکوشن کە دیل و بەندی ئەو بابەتانە نەبێت. لە راستی دا ئەم جورە هەڵسوکەوتانە هاو شێوەی کتێبی ئینجیلە  و لە کتێبی مەسێحیەکان دا ئەوەیش هاتوە بەڵام بەڵام بوچونەکان لە بناخەوە جیاواز بو. لە فەلسەفەکانی یونان دا ئەم جیهانە مادیەیان زۆر بێ مەعنی و هیچ دەزانی، چون مادە هەردەم گورانی بە سەر دا دێت. هەر بەو هویەیشەوە پولیس رەسوڵ خەڵی ئاسینا تێ گەیشەت مەعنای رەستاخیز جیشم لە بناخەوە لە گەڵ فەلسەفەی یونانەکاندا جیاوازو وەکو یەک نیە ( ئەعماڵی رەسوڵ ٢٣:١٧ )

 

ما یک ملت نداریم در ایران ما ملت ها داریم این کلمە،، ها یا جمع بستن یک کم شاید سخت باشد؟.... برای بعضی ها اما یک کشور فقط از یک ملت نیست یک کشور هم می تواند از چند ملت درست شدە باشد فقط یک ملت در یک کشور زندگی نمی کند.! ولی این کە ملت چیست؟ خوب ملت یک مجموعە احساسی زبانی فرهنگی لباسی هست این را دیگر باید بفهمیم کە ما یک ملت نداریم در ایران ملت ها داریم ارتبات تاریخی هم بین این ملت ها وجود ندارد یعنی کردها ١٠٠ تا ١٥٠ سال پیش بە احتمال زیاد ترک ها را نمی شناختند اگر در جنگ ها این ملت ها با هم شرکت می کردند این ها جنگ های اختیاری یا ناسیون نبودند یعنی ملت کرد یا ترک کنار هم قرار نگرفت بودند کە با رفراندوم بر علیە حسنی و حسینی.... بجنگند. این یک قدرت بودە یک قدرت حقیقی از بالا می آمدە اینها را جمع می کردە می برد بە کشتن می دادند بعد بر می گشتند خانەهایشان عدای هم می مردن و از بین می رفتند این را نمی شود گفت ارتبات تاریخی حتێ کلمیە ناسیون در بین این کسانی کە بحث از آزادی و برابری می کنند متفاوت است می گویند قوم. خوب من نمی دانم چرا نمی توانند قبول کنند کە قوم اتمی است و ما قوم ایرانی نیستیم ملت های ایرانی هستیم آخە فکر می کنید دلیل چی است کە بە ملت ها می گویند قوم. من این را قبول ندارام این اشتباە هست باید بدانیم کە مجموعە انسانی کە بە زبانی صحبت می کنند علایق مشترک دارند و از اقوام های مختلفی تشکیل شداند زمین مشخصی دارند بە این آدم ها می گویند ملت این مسئلە ملت ها وقتی در ایران مفهوم پیدا کرد مسئلە انترناسیونال هم مفهوم پیدا می کند

ناسیون یعنی ملت

انترناسیونال یعنی ملت ها

همین کە بە این ملت ها می گوید اقوام ایرانی و پا نگذاشتن بە این واقعیت کە ایران از ملت های گوناگون تشکیل شدە است، یعنی قبول نکردن حق و حقوق برابر و انسانی این ملت ها کە در ایران زندگی می کنند

ناسیون با  اقوام فرق می کند!!!

با سپاس نادر عنایتی.

ادامه مطلب

نوشته شده توسط مافی ئه‌م هه‌واڵه پارێزراوه بۆ:رۆژ پۆست در پنجشنبه دوازدهم آبان 1390 |

کەشەکانی یەکەمی کەلیسا یەهودی نەبون ، بەلکە خەلکی یونان و خەلکی روما بون. کاتێک ئەوان بریاریان دا کە دیانەتی مەسێحیەت بە خەڵکی سەردەمی خۆیان بەناسێنن، ناچار بون پەیامی ئەو دینە لە چوار چێوەی فکریەتی باوی کومەڵگای خۆیان دا بە بناسێنن. ئەوە بو کە لە چوار چێوەی فەلسەفەی یونانی دا دینی مەسێحیەتیان بە خەڵک راگەیاند.

لە راستی دا ئەو کات سێ مەکتەبی گەورە هەبون لە یونان کە لە سەر دیانەتی مەسێحیەت کاریگەری زۆری هەبو: بو نمونە فەلسەفەی ئەفلاتون، ئەفلاتون ساڵی ( ٣٧٤  پێش زاین )  ئەتوانین بڵین ئەفلاتون بو خۆی بناخەی فەلسەفەی دارژاندوە، ئەو بو خۆی شاگردی سۆقرات بو. و هەر وەها فەلسەفەی ئەرەستو ، ئەرەستو ساڵی ( ٣٢٢ پێش زاین )ژیاوە ، و شاگردی ئەفلاتون بو، و هەر وها  فەلسەفەی رەواقی گەری هەبو  کە زەبون دروسی کرد ( مەتوفی ساڵی ٢٧٣ پێش زاین ) ئەم فەلسەفانە ئەو کات هەبون لەو ناوچە هەر چەند ئەم مەکتەبانە ، جودا لە یەک مابونەوە، بەلام لە سەدەی دروس بونی مەسێحیەت دا بە قوڵی لە سەر یەک کاریان کرد. لە سەدەی سێهەم دا بیردوزی ئەفلاتونی باوری بە تێکەڵ بونی سێ فەلسەفەی  ئەفلاتونی ئەرەستوی و رەواقی گەری هەبو. بەلام فەلسەفەی ئەفلاتونی لەسەر نیزامی فکری ئەو دا نیشتبو.

 لە سەدەی سیهەم دا، نوێ کردنەوەی فەلسەفەی ئەفلاتون بە ناو << فەلسەفەی نوێ >> لە لایەن ( ئامونیوس سکاس ) و ( فلوتین )  هەنگاوی  نا جیهانی بیر کردنەوە. ئەم فەلسەفە باسی لە بونی خودا ئەکرد و هەتا دەمێک رەقیبێکی گەورە بو بو دیانەتی مەسێح کە لەو سەردەمە دا بە خەیراەی پەرەی پەیدا کردبو. ئەم فەلسەفە لە سەدەی چوار بەولاوە لە سەر زۆرێک لە خاوەن بیر کەرەوەکانی مەسێحی کاری کردبو.

 مەسلەی بنەمای بو ئەفلاتون فەرقی بەینی ( بونی ئەستا ) و دوای بە ( بونێکی )دیکە بو. ئەوان لە سەر ئەو باورە دابون کە هەمو شت لەم جیهانەدا گورانی بەسەر دا دێت. هیچ  شتێک نیە کە گورانی بەسەرا نەیەت. یانی دونیا نەک بەشێک بێت کە گورانی بەسەر دا نەیەت بەلکە جیهان هەمو کات هەر دەم لە حالەتی گوراندایە. هەر وەها  فەیلەسوفێکی کون بەم شێوە بومان دەڵێت: ئێوە ناتوانن جارێکی دیگە دوبارە کە چومێک بازدەن ، چۆن لە مابەینی ئەو بازدانانە دا گورانکاری بەسەر چومەکا دا دێت. ئەفلاتون لەسەر ئەو بروایە بو کە شێوازی ئەم جیهانە کە هەر دەم لە حالەتی بون و گورانە، جێگایەکیش بەناو ( بون ) هەیە هیچ کات گورانی دێدا نابێت و جیاوازی لە مابینی ئەم دو جێگایە یانی ئێرە وە ئەوە، بە رونی لە فیر کردنەکانی ئەفلاتون دا دیارە. لە روانگەی ئەفلاتونەوە یەک هاوشێوەی بەشەر هەیە کە هەردەم ئەمێنێتەوە و گورانی بەسەر دا نایە و هەر لە ئینسان دا بونی هەیە. یانی ئەو شتەی کە لە ئینسانی ئەم سەر زەوینە هەر دەم ئەمێنێتەوە هەر ( روحی ئنسانیە ) کە ئەمێنێتەوە. ئەم ئینسانە کە لە سەر زەوینە نامێنێتەوە. کەواتا ئێمە چۆن بتوانین تێ بگەین لە  پەیوەندی مابەینی ( روحی ئنسانی ) لە گەل ئەم ئینسانەی سەر زەویە: ئەتوانین پەیوەندیان وەکو موری ئالتون کە بەموحکەمی ئەینیتە سەر مومەوە شوێنەکەی دەر ئەکەوە بەراوەرد بکەین، لێرەدا موری ئالتون ئەگەر بلین ( روحی) ئینسانی بێت، ئنسانی سەر زەوین ئەتوانێت شوێنی بەجێ ماوی ئەم ( روحە ) بێت کەواتا ئێمەی ئنسانی سەر ئەم زەوینە شێوازێکمان هەیە روخسارێکمان گرتوە بە خۆمان کە  وەک ( ئاسڵ ) یا خود ( روحی ) راستی خۆمان. لە راستی دا  راستی دا ( مثل ) راستیە  نەک جێگا شوێنەکەی. راستی ئێمە نین ئێمە جەگا شوێنی ئەو ( مثل ، رۆح ) راستیە کە ئێمە وەکو ئەوین. هەر بەم هویەیشەوە واقەعیەتی جێگای ( بون ) هیچ کات گورانی بەسەر دا  نایە و هەمیشە ئێمێنێتەوە و ئەم جیهانەی کە هەردەم لە حالەتی گوران و بونە ، شتێک نیە جگە لە ئنعەکاسی سێبەری راستی.

 لە سەرەتای دروس بونی دینی مەسێحیەت ئەتوانین بلێین بەشێکی زۆری ئەم دینە لە سەر فەلسەفەی ئەفلاتون و ئەرەستو دروس کرا، فەلسەفەی یونانی زۆر باسی لە سەر بونی خودای گەورە ئەکرد، ئەم یەکتا پەرەستیەی فەلسەفەی یونانی بو بە هوی ئەوەی کە لایەن گەرانی مەسێحی وەک خاڵێکی پەیوەندی دار سەیری بکەن بەراستی ئەم یەکتا پەرەستیەی فەلسەفەی یونانی خاڵێکی پەیوەندی دار بو لە مابینی دینی مەسێحتەی و فەلسەفەی یونانی دا. بەلام دیارە لەم بوارەیشەوە کێشەیەک هەبو. خوای فەلسەفەی یونان لە ( بون )دا سابتە و لە راستی دا نە گورانی بەسەر دا دێت و نا ئبێتە شتێکی دیکە.  ئەمە بەو واتا دێت کە ئەو  بە هیچ شێوەیەک ناتوانێت هیچ پەیوەندیەکی راستەوخۆی هەبێت بەم  جیهانەوە، ئەم جیهانەی ءمە هەر دەم لە حالی گوران دایە و << بێت بە شتێک >> ناتوانێت پەیوەندی راستەوخۆی هەبێت بەم جیهانەوە. چۆن ئەو هیچ شتێک کاریگەری لە سەر نابێت و عاتیفە و ئیحساس کاری لە سەر ناکات. ئەمە بو کە کەشەکانی یەکەم هەوڵیان دا کە ئەو تەناقوزاتانەی کە لە مابینی تێ گەیشتن لە سەر خوا هەبو ئەو تەناقوزاتانەی کە لە مابینی کتێبی پیروزی مەسێح و فەلسەفەی یونانی دا هەبو لەناوی بەرن و حەلی بکەن.

لەو شوێنەوەی کە خۆدای فەلسەفەی یوانان هیچ شتێک کاری لەسەر ناکات و لە جێگای خۆی لە << بون >> دایە، ناتوانێت پەیوەندیەکی راستەوخۆی هەبێت لە گەڵ ئەم جیهانەدا. هەر بەم هویەیشەوە لە مابینی خۆی و ئەم جیهانە پیویستی بە واستەیەک هەیە. یەکێک لەو وشانەی کە زۆر بەکار دێت لە فەلسەفەی یونان دا پەیوەندی راستی لەگەل هێزە بو ئەم پەیوەندیەش  وشەی واستەیە بەکار دێنن.

(لوگوس ) کە بە واتای زانست و هەم بە واتای << وشە << دێت. حاڵی بون لە سەر خوای تاک و راستی  کە << وشەیەکە>> ئەم وشە واستەیەکی  پەیوەندی ئەو لە گەڵ ئەم جیهانە بو. ئەمە هاوشێوەی نوسینی یەکەم لە کتێبی ئنجیل بەشی یوحەنایش دا هاتوە. هەر ئەمە بو بە هوی ئەوەی کە ئەوانەی کە لایەنگەریان لە مەسێح ئەکرد خاڵێکی پەوەندی دار بێت بو ئەوەی کە پەیوەندی لە نێوان دینی مەسێحیەت و فەلسەفەی یونانی دروس بێت. بەڵام کێشەیەکی دیکە هەر لەم مابینەدا هەبو، ئەویش بونی << وشە یە>> ئەم وشە گرینگیەکی هەبو نە بەس بەهوی گوناحەوە لەم جیهانە دا، بەلکە بەهوی ئەوەی کە خوا نەیئەتوانی راستەوخۆ لە گەڵ ئەم جیهانە کە هەر دەم حالی گوران و بون بە شتێکی دیکەیە  پەیوەندی هەبێت. زیاتر << وشە >> لە فەلسەفەی یونانی دا بەرونی و جودا لە خودا بو و پلەو پایە یا مەرتەبەتی خوارەوەتر لە خوایە. هەر بەم جورە بو کە مەسێحیەکان هاتن وتیان << وشە >> رەدەوە بکن باش ترە، ئەم وشە ئەبێتە کێشەیەکی زۆر گەورە کە مەسێحیەکانی ئەو کات سەدەی چوارەم بەرەو روی ئەم کێشە گەورە ئەبنەوە. هەر بەم هویەیشەوە بونی << وشە >> رەدەوە دەکەن.

ئەم نوسینە درێژەی هەیە هێشتا تەواو نەبوە

ادامه مطلب

Nader Anayeti

 علت این کە نمایندگان سنندج و کرمانشاه نتوانستند خود را بە جمهوری کردستان برسانند چە بود؟ در زمان قازی... محمد وقتی حکومت کردی در مهاباد و (نەغەدە ) و شنو و شهر های دیگە.. بە وجود آمد، بە غیر از مناطقی کە حزب دمکرات در آنجا نفوذ داشت هیج وقت اسم سنندج کرماشاە و ایلام اینا بردە نمیشە چرا؟ بخاطر این کە در آن زمان بە دلیل بودن دو کشور قدرتمند در کردستان روسیە و بریتانیا اتحاد و همکاری میان بعضی شهر ها و جاهای دیگر کردستان مشکل بود. بە خاطر این نبود کە فکر بکنیم بلە چون نمایندگان شهر سنندج یا ایلام یا کرمانشاه در آنجا حضور نداشتند فکر بکنیم کە با جمهوری کردستان مخالف بوداند خیر این نبود. وقتی در کردستان دو کشور قدرتمند وجود داشت هم کاری میان شهر های دیگر کمی مشکل بود. اگر نگاه کنید انگلیسی ها وقتی دیدند ملت کرد چقدر برای آب و خاک خود فداکاری می کنند و اتحاد ملت کرد انقدر قوی شدە است کە نمی توانند مردم کرد را از راە دموکراسی باز دارند و فهمیدند کە مردم کرد بسیار از این کە فکرش را بکنند هوشیار شدە است. و جمهوری کردستان بە هیچ نوعی حاضر نبود با انگلیسی ها دست هم کاری بدهد. انگلیسی ها می دانستند کە ملت کرد دیگر مانند قدیم فریب سیاست آنها را نخواهد خورد. و این بود کە ( colonialism ) انگلیس از راه لشکر کشی می خواست جلوی بەخود آمدن و بلند شدن مردم دمکراتیک خلق کرد را بگیرد و بە همین خاطر هم بود کە انگلستان نیروی زیادی بە کردستان عراق آورد و خودش را در مرزهای ایران مستقر کرد.

بعضی از دوستان و کسانی کە کار سیاسی می کنند. زیاد بحث سر این می کنند کە ما جمهوری کردستان نداشتەایم. و می گویند ما جمهوری مهاباد داشتەایم نە جمهوری کردستان؟من نمی توانم بە جمهوری کردستان بگویم جمهوری مهاباد! خوب اگر یک نگاه کوچک بە آن دوران کە تازە حزب دمکرات کردستان درست شدە بود بکنیم حزب دمکرات در اکثر مناطق کردستان از سقز تا ماکو دست بە فعالیت کردە بود و کسانی کە در آن مناطق بودند نمایندگان خود را برای شرکت در مراسم اعلام جمهوری کردستان فرستادند. و در کردستان عراق هم بارزانی ها برای پیوستن بە این جمهوری کردستان مسلح و برای حمایت از این جمهوری کردستان بە خاک کردستان ایران آمدند.

 

با سپاس از طرف نادر عنایتی

ادامه مطلب

وەختێک ئەکەومە ناو سەرزەوینی خەیاڵەوە
وڵکانی ئاگر لە دڵی زەوینەوە سەر دەر دێنێ
تەواوی ئێستای دەوروبەرم ئەسوتێ لە ناو یادەکانم دا
ئیتر  مەڵی دڵم دارێکیچ نەماوە لەسەری بنیشێت
کام کێو بەرزە خۆی بگەینێ پێ هەتا نەسوتێ
دوکەڵی ئەم سوتانە مەگەر جار جار
هەورێک لە ئاسمانی چاومەوە دروسکات

فرمێسک ببارێنێت  
بۆ قوژاندنەوی ئەم ئاگرە سارێژ بکات ئەوەی سوتانم

بەڵام هەموی بو تاوێکە ئەم ئارامیە
ئاگـر دیسان لە دڵی زەوین خۆی حەشار دەدات
ئەزانم هەر دەم هەر کات دێتەوە،

بەرم نادا ئەم یادانە
ئاخ کە هیچ کات کوتای بەم سوتانە نایە

نادر عینایەتی 

هیوا، مەگری، هەنسکی نیوەشەو بەس هەڵدە، بەس بگری!

لە چاوی بێقەرارم بۆچی دەرمانی وەنەوز ئەبڕی؟

کوڕی خۆم! کۆرپەڵەم! میوانی دنیای تازە خوڵقاوم!

ئەدا گریەت بە زەربەی چز، لە رۆحی پر گلاراوم!

چییە ئەم گریە بێغایە، کڕووزەی نیوەشەو خورپێن؟

چییە ئەم قەترە وردانەی لە چاوت بێ مەئال ئەرژێن؟

لە گەڵ ئەو ئەو غونچە ساوایەی لە سەر خەڵقی بەهار ئەڕوێ

چییە فەرقت؟ لە بەرچی ئەو هەتا کوو سیس یەبێ ئەنوێ؟

وەکوو ئەو بەرخە بچکۆلەی کە هەر ئێستا لە دایك بوو،

لە بەر چی نەشئە یی یاری هەڵتناداتە سەر پاشوو؟

ئەڵێی ئەو زەڕنەقووتەی پەپکەمارە فەرشی هێلانەێ.

چ ئێشکە، کوڕم، بوچی لە سەر ئەم هەڵکڕووزانەی؟

چییە تو خوا؟ چ سیڕڕێکە وەها مەحکوومی گریانی،

کە تو هێشتا لە خەم ناگەی؟ لە مەعنای گریە نازانی؟

ئەگەر وەك باوکە حەسرەتدیەکەت زەهرت بچێژایە،

زەمان گەردی ئەمەلتی گشت بە دەم باوە بپێژایە،

لە ناو کڵپە و بڵێسەی نائومێدی و حەسرەتا یە کسەر،

بووتایە بەهاری عومری جوانیت: هەم گوڵ و هەم بەر!

بەڵێ، ڕۆڵەم، ئەگەر وەك من کەمێک بە دبەختیی ئیدراکیش،

لە تۆ یشی رەش بکردایە، نەوەک شەو، ڕۆژی رووناکیش،

حەقت بوو عەرش بلەرزێنی بە ناڵەی رۆحی پر ئێشت،

لە ئەستێرەی سەما بپژێنی فرمێسکی دڵی رێشت!

حەقت بوو ئەم هوو گریانی نامەفهووم و بێ مەعنا:

زمانی بەست و تەقریری شکاتت بێ لە دەست دنیا!

حەقت بوو بێ وچان بگری بەسەر تاوانی باوکیما،

بەحر پڕکەی لە تف، بیدەی بە ناو چاوی باوکیما!

بەڵام، ڕۆڵەم، کە تۆ ئێستا لە فەجری زیندەگانیتای،

لەبەر دەرگای تلیسمی بەختی مەجهوول و نیهانیتای،

بە چی مەعلووم بە شوێنی هی منا ئەڕژێ چەمی عومرت؟

سەراسەر پێکەنین و خوڕڕەمی نایێ خەمی عومرت؟

بەڵێ،بەرخم!ئەگەرچی هەر وە کوو یەك ژینی گشت لایە

لە بەینی بێشکە و قەبرا، بڕینی عەینی رێگایە!

هەموو هەر قافڵەی بێ ئیختیاری سەرزەمینێکین

هەموو دێین و دەڕۆین، تاکوو ئەگین، یەعنی ئیتر ئەمرین،

وەلێ ک  کۆچی ژیان کۆچێکی پر سیحر و پڕ ئەفسوونە:

لە یەک سەرچاوە دوو قەترە: یە کێ لێڵە، یە کێ روونە!

هەیە وەك من بە سەر دڕکا ئەنێ هەنگاوی ئاوارە،

هەیە هی وایش کە فەرشی ژێری پێی ئاوریشمی گوڵزارە!

ئەوەندەی ڕۆحی مەئیوس و مەلوول تاریک ئە کا دنیا،

ئەوەندەش نوور لە رۆحی شادەوە ئەڕژێ بە سەر سەریا!

کوڕم! هەر وەك لە ئوعجوبەی ژیانا بەختی بەد ئەگری،

شتێکیش ـ بەختیاری ، پێکەنین گرتوویە چواردەوری!

بە خۆڕایی مەترسە، خەم مەخۆ، مەگری لە ئێستاوە!

بە چی مەعلووم کە چی لەو تەختی ناوچاوانە نووسراوە؟

لە لێ کۆڵینەوەکان دا دەر کەوتوە بەس ١٥ دەقە وەرزش لە رۆژا ٣ ساڵ تەمەنی ئینسان درێژ دەکات.

پسفوران لە بەیانیەیەکی پزشکی لە " لەنست " نوسیویانە ئەم چارەکە وەرزشە بو ئەوانەیە کە تا کو سودی خۆیان تێدا ببینەوە.

ئەۆە نیوەی جوڵانی جسمە کە دەوڵەتی بریتانیا دەیڵێت بیکەن باشە.

هەر ڵەم کاتە دا کە، خۆێندنێک کە ئاکامەکەی لە نەشریەی " ئیسپورتس مێدیسەین" چاپ کرا باسی کردوە کە  ژیانێکی بێ جوڵان و شش ساعەت لە رۆژ تەماشای تەلەفزیون کردن ٥ ساڵ لە تەمەنی ئینسان کەم دەکاتەوە.

دەوڵەتی بریتانیا داوای کردوە لە خەڵک کە ڕو بکەنە وەرزش کردن و وتیشی ئەوانەی کە تەمەنیان زۆرە ئەتوانن ١٥٠ دەقیقە لە یەک حەفتە دا جوڵانیان هەبێت

بو نمونە  دەبێتە دو ١٠ دەقیقە لە رۆژ وەرزش کردن و پێنج ٣٠ دەقیقە لە یەک حەفتە دا.

پسفوران دەڵێن ئەم شتە باشە بەڵام بو دەس پێ کردن چارەکێک وەرزش کردن لە رۆژ دا باشە بو کەسانێک کە حالیەن وەرزش ناکەن.

لێ کۆلینەوەی بەڵاو کراو لە لەنست، بە پێ لێ کوڵینەوە کردن لە سەر ٤٠٠ هەزار کەس لە تەیوان، دەرکەوت کە چارەکێک وەرزش کردن لە رۆژا یا ٩٠ دەقیقە وەرزش کردن لە حەفتەدا وەکو رێگا چون بە خەیرا - ئەتوانێت سێ ساڵ تەمەنی ئینسان درێژ بکات.

ئەو کەسانەی کە  کاری لێ کولینەوە دەکەن لە شوێنێکی لێ کۆلینەوە لە تەیوان و نەخۆشخانەی زانکۆی چین بۆیان دەرکەوتووە کەسانیک کە دەس بە وەرزشی زیاتر دەکەن لە راستی دا تامو خۆشیەکی زۆر لە وەرزش دەبەن.

وە هەروەها هەرچی زۆر تر وەرزش بکەی بە درێژی تەمەنیشت زیاتر دەبێت. بو نمونە هەر ١٥ دەقیقە وەرزش زیاد کردن لە رۆژا، لە سەدا چوار لە مەرگ دور داکاتەوە.

لە هەمان کات دا لە ئوستورالیا لە دەربارەی خەتەری سەیری تەلەفزیون دەڵێت کاتی زۆر دانیشتن و سەیری تەلەفزیون کردن ئەتوانێت لە درێژی تەمەن کەم کاتەوە، لەبەر ئەۆەی  کەسانێک کە زۆر سەیری تەلەفزیون دەکەن کەمتر وەرزش دەکەن یا لە راستی دا هەر وەرزش ناکەن بۆیە.

ساڵی دیویس ئەفسەرێک  پزشکی زۆر باشە کە لە بریتانیایە دەلێت: " جوڵانی جسم و وەرزش کردن سودێکی زور سەیری هەیە و ئەم شتە پێش تر دەمان زانی - وەکو ئەوەی کە جوڵانی کەمێک جسم لە رۆژدا بەراستی سودێکی زۆری هەیە و ژیانی بێ جوڵە و بێ وەرزش کردن خەتەراتی زۆری هەیە.

ئەۆ وتیشی: :ئێمە هیوادارین کە ئەم لێ کۆڵینانە یارمەتی بەدەن کە کەسانی زۆرتر بزانن کە ڕێگای زۆرتر هەیە بۆ وەرزش کردن، وەک ڕێگا چونی بە خەیرا یا خۆد پێمەرە  کردن لە باخ دا ئەتوانێت بەشێک لە جوڵان بێت.

بەڵام ئستوارت بیدەڵ ئەم فەیلەسوفەی کە لە سەر کارو باری دەرون ناسی وەرزش لە زانکۆی لافبرۆ وەتی کە زۆرێک لە خەڵکی بریتانیا ئێستا لە ریزی ئەوانەن کە لە رۆژ دا جوڵانیان کەمە.

ئەو وتی کە رۆژانە ٣٠ دەقیقە وەرزش بەڵانی کەمەوە لە حەوت رۆژ دا هەمو رۆژ بو دەس پێ کردن گونجاوە  دەبێت، بۆ برێک کەس رەنگە زەحمەت بێت بەڵام دەس پێک لە کەمەوە دەستی پێ کەی دوای کەم کەم زیادی کەی دەبێت.

ئێوە دەتوانن بە جوڵانی کەم کەڵکێکی باش وە دەست بێنن. هەرچی زۆر تر دائیمە باش تر . بەڵام بو دەس پێ کردن لەکەمەوە دەس بە وەرش بکەی باش ترە.

ئەفلاتون یا فەلاتون ( بە یونانی کۆن :Πλάτων، یا: Plátōn ) ( ٤٢٨ب.م. هەتا ٣٤٨/ ٣٤٧ ب.م ) دوهەمین فەیلەسوف گەورە بووە ناو فەیلەسوفەکان دا ( سوقرات ، ئەفلاتون و ئەرەستو ) لە یونان. لە مابەینی ئەم سێ فەیلەسوفە ئەو بو کە پایەی  فەلسەفەی غەربی دروست کرد. کاریگەری ئەو لە سەر فەلسەفەی ئیسلامیش شتێکی بەر چاوە.

ئەفلاتون ساڵی ٤٢٧ پێش میلاد مەسیح لە بنەماڵەیەک ماقۆڵ لە ئاتێن هاتوەتە دونیا. ئەو دوبرا و یەک خۆشکی راستی هەبو  کە لەیەک دایکو باوک بون ، و دوبرای تریشی هەبو بەڵام  ئەو دو برای تر باوکیان کەسێکی کە بوو لە دایکەوە برا بون. ئەفلاتون لە تەمەنی بیست ساڵی دا بو  باش فێربونی زانست چو بولای سوقرات و بو بە شاگردی. و بۆ ماۆەی ١٠ ساڵ شاگردی سوقرات بوو. دوای سێدارە دانی سوقرات ساڵی ٣٩٩ ئەفڵاتون ئاسینای بەجێ هێشت . و بۆ ماۆەی چەند ساڵ لە شارەکانی دیکەی یونان و وڵاتەکانی بێگانە دا دەستی کرد بە گەران. دوای سەفەری بو( سیسیل ) لە ساڵی ٣٨٨ گەراوە بو ئاسینا و شوێنێکی فەلسەفی کردەوە بە ناوی ( ئەکدامی ) . فێر کردنی ئەو لەوێ بە هوی دو جار سەفەری لە ساڵەکانی ٣٦٦ و ٣٦١ بەرەو سیسبلی کە هەیبو بە تعویق کەفت.

ئاکادیمی

ئەفلاتون لە ساڵەکانی ٣٨٧ پێش میلادی مەسێح ئاکادیمیایەکی دروست کرد هەر بەو ناوەوە تا بە شێوەیەکی بەربەڵاۆ بو فێر کردنی زانست و لێکوڵینەوە دەس پێ بکات. ئەرەستو بۆ ماوەی ٢٠ ساڵ شاگردی ئەم زانستگایە بووە و دوای دەبێتە مامۆستا. لەم زانستگا، بەشی جوراو جۆر وەک ستارە ناسی ، سروشت ناسی، ریازیات یا هەمان هەندەسە، ئەخلاق و ووشە تەیای دا فێر دەکرا

بەرهەمەکان

گرینگترین  کتێبێک کە لە ئەفڵاتون بەجێ ماۆە ریسالەی کۆمەڵگایە. بەشێک لەو کەسانەی کە ئەفلاتون دەناسن لە سەر ئەو بروایەن، ئەفلاتون برێک شتی لە ناو ئەم کتێبە زیاد کردوە کە حەقیقەتی خۆی و قسەکردنەکانی و بیرکردنەوەکانی لە زمانی مامۆستاکەی سوقرات بەڵاوی کردوەتەوە. لە تەواوی نوسینەکانی ئەفلاتون دا ئەتوانی وتوویژەکانی سوقرات کە لەگەڵ خەڵک دا  کردویە بە شێوەی دەقیق و بە ناوەوە ببینی. ریسالەی جمهور، هونەر ، و جوانی  لە رەوانگای  ئەفلاتون و سوقرات بە باشترین شێوە نیشان دەدرێت. ئەم ریسالە بەرهەمی  وتوۆێژی سوقرات لەگەڵ گڵاوکەن ( براکەی ئەفلاتون ) ، سیمیاس، هییوکراتس و چەند کەسی دیکەیە.

کارێکی دیکەی ئەفلاتون رازاندنەوە ( ئەفلاتون ) لە گەل سیمبوزیومە کە ریسالەیەکە لە بارەی عەشقەوەیە. ئەم ریسالە حالەتێکی رۆمانسی و داستانی هەیە کە لە یەکێک لە میوانیەکانی ئاسینا کە سوقراتیش لەوێ دەبێت رودەدات. ئەفلاتون لە ٢ کاری گرینگی خۆی جەمهور و رازانەوە( ئەفلاتون ) بە دوو ئەسڵی گرینگ وەک ( مەنتێق و ئیحساس ( دەس دەکات بە لێ کۆڵینەوە.

بۆچونی ئەفلاتون لە سەر هونەر

لە کتێبی ریسالەی جمهور و هەر لە سەرەتاکانیەوە، ئەفلاتون باس لە سەر بە یەک هاتنەوەی فەلسەفە و شیعر دەکات. لە رەۆانگای ئەفلاتونەوە، فەلسەفە ئەوشتانەی کە داویە وەک هەست پێ کردن و بیرکردنەوە و هەروەها هەستیکی تەجروبی و استدلال و عەقڵی و زانست سەرو کاری هەیە. ئەساسەن فەلسەفە پەیوەندی بە ئیحساسی دەرونی ئینسان و بەشە رۆمانسی یا خەیاڵ و  یا عاتیفەی ئینسانەکانەوە نیە. بەڵام شیعر و هونەر لە بیرورای ئەفڵاتون دا لە گەڵ عالەمێکی خەیالی ، و ئیحساسی و عاتیفەوە پەیوەندی هەیە. لە هەمان کتێب دا لێکولینەوەیەک لە سەر هونەرەکان تەوسیفێک لە گەڵ حەقیقەت دا و تەئسیری شیعر لە سەر ئەخلاقی جەوانان و هەر وەها تەسیراتی پەسەن نەکراو و لا رێ ئاماژەی پێ دەکات.

لە تەواوی ئەو شتانەی ئەفلاتون لە دو جۆر هونەر قسە دەکرێت. یەکەم هونەرێک کە باس لە سەر جوانی بەرچاو و شکڵی سەروچاوەکان و یا ئەوشتەی کە جوانە: وەکو خەتی تەرحی و رەسم و نەقشەیلێک کە بو جوانی لە کاری مەعماری دا دەبیندرێت. ئەو سەبارەت بەم نەوعە هونەرە هیچ کێشەیەکی نیە، بەلکو ئەوانە وەکو وەسیلەیەک بو ناساندنی روحی دروست و جوانی موتلەق دەزانێت. بە باوری ئەفلاتون روحی ئینسان لە لایەن ئەم هونەرانەوە ئاشنا دەبێت لە گەڵ جوانی موتڵەق ( خۆ جوانی ) کە بە باوری ئەو نەمادێک لە حەقیقەتی موتلەقە. نەفسی ئینسان بە هاوکاری ئەم نەوعە جوانیانە پلەو پایەیەکی بەرز تێ ئەپەرێنێت و بە مەرحەلەی کامڵ بوون ئینسانی، یانێ جێگای پەیدا کردن و وەرگرتن دەگات. بەڵام نەوعی دوهەمی هونەرەکان، وەسف کردن وەک ئەدەبیات، نەقاشی، نەمایش نامە، شیعر و هەر شتێک کە ئەمرو وەک هونەکانی بەر چاو ناو دەبرێت و هەروەها رەخنەی لە بەشێک لە موسیقیش دەگرێت. کار یا  وەزیفەی ئەم بەشە هونەرانە باس و دیتن و و عاتیفە و درونی ئینسانە کان دەزانێت

ادامه مطلب

حکیم غیاث‌الدین ابوالفتح عُمَر بن ابراهیم خیام نیشابوری (زادهٔ ۲۸ اردیبهشت ۴۲۷ خورشیدی در نیشابور - درگذشته ۱۲ آذر ۵۱۰ خورشیدی در نیشابور)^[۲] که به خیامی و خیام نیشابوری و خیامی النیسابوری^[۳] هم نامیده شده‌است، فیلسوف، ریاضی‌دان، ستاره‌شناس و شاعر رباعی سرای ایرانی در دورهٔ سلجوقی است.

حەکیم عومەر خەییام خەڵکی شاری نەیشابووری ئێرانە لە ساڵەکانی ٤٣٩ی کۆچیی مانگی (۱۰۴۸)ز له نەیشابوور هاتوەتە دونیا و لە ساڵی ٥١٧ لە هەمان شار دا کوچی دوای کردوە. خەییام  فەیلەسوف، ریازی دان و  ستارەناس  و شاعیر بووە

لەم دورەوە سەیرێک دونیا بکەین رەنگە دیقەتێ باش نەکینە سەر عەرز، بەڵام بۆ ئیمە ئەم باسە جیاوازە. دیسان سەیرێک ئەو خاڵە چکۆلە بکەن. ئەوە عەرزی ئیمەیە ئەوە ماڵی ئیمەیە. ئیمە لەوێ دەژین. ئەو هەمو کەسانەی کە خۆشتان دەوێت، تەواوی ئەو کەسانەی دەیان ناسی، هەر کەسێک کە دا ئێستا ناویت بیستبێت و هەر کەسێک کە تا ئێستا هەبوە وە ژیاۆە،  خۆشی و ناخۆشیمان، هەزاران دین و هەزاران بیروبروا و پەروەردەی ئیقتسادی هەر راوچی و کۆ کەرەوەیەک. و هەر قارەمان و هەر ترسنوکێک هەر دروسکەر و تێک دەری تەمەدون و شارستانیت، هەر  پادەشایەک و سەروک عەشیرەتێک،، هەر هاوسەرێکی جەوان و عاشقێک،، هەر دایکیک و هەر باوکێک، منداڵی بەهیوا ،دروسکەر و لێکوڵینەوە دەرێک، هەر مامۆستای دەرسی ئەخلاق، هەر سیاسەتمەداری فاسیدە، هەر هاوری ستارەیەک ، هەر ر؟ێبەرێکی گەورە، هەر کەسانێک کە پاکن و رێگای راست دەچن و هەر گوناحکارێکی میژوی کە وەکو ئێمە ئینسان بونە ، لەویا ژیاوە. لە سەر بچوکترین شت کە لە تەپوتوز دەچێک ژیاۆە. کە لە بە تیشکی خورەتاوەوە بەنە . ئەم عەرزە خانوێک بچوک لە پانترین و عەزیم ترین شوۆێنی گیتی دایە. بە ئاوە خوێناویەکان بیرەوە بکەن کە بە هوی ژێنەرالەکانەوە و ئیمپراتورەکانەوە رژاوە بو جوانی و رازاوەی خۆیان بتوانن لەم کورتە تەمەنەی ژیاندا حاکم سەر وەر و گەورەی بەشێک لە سەر ئەم عەرزە بن.

بیر لە بێرەحمانەترین شتی بێ حەد و حیساب بکەنەوە ئەوانەی کە لە سەر ئەم تۆزە بیکسەلە بچوکە ژیاۆن لەوانەی کە لەوێن بە زەحمەت فەرقیک لە گوشەیەک تری پێ گەیوە چەن زۆر دایمە لە یەک بە هەلە تێ دەگەن هەتا چەنش بو کشتنی یەکیش حەریسن چەن رەقو قینیان قۆڵە فیز و خۆگرتنی ئێمە بو یەک، وەک ئەوەکی کە ئێمە لە جیهان دا حەقێکمان هەیە و جێگایەکی تایبەتیمان هەیە؛ لە سەر ئەم عەرزە چکۆلە کە بەس نوقتەیەکە دەێنە مەیدان. عەرزی ئێمە تەنها نوقتەیەکی بچوکە کە لە ناو رەشائیدا لەم دونیا دایە. لەم هەمو تاریکیە لەم هەمو پانای و بەرینیەدا هیچ شتێک بو یارمەتی دیار نیە بو رزگار کردنی ئێمە لە دەست خۆمانەوە. عەرز تا ئێستا تەنیا دونیایەکە کە ناسراوە قابلیرتی ئەوەی هەیە پەنای پێ بەری و جێگەیژیان بێت جێگایەکی دیکە نیە.حەدیئەقەل لە دۆا رۆژی نزیک دا ئەوانەی دوای ئێمە دێن کۆچ بکەن بۆ ئەۆێ بو سەردان؟ بەڵێ- بۆ مانەۆە چی؟ هێشتا نا. چ بمان هەوێت ج نەمان هەوێت عەرز جێگایەکە کە تێدا ماوینەتەوە و تێدا دەژین. دەڵێن ستارە ناسە کان کەسانێێک ئاگا کەرەوە و شەخس دروسکەرە، رەنگە هیچ شتێک باشتر لە بیر کردنەوەی دور  و دریژی ئێمە لە سەر دونیا و پتێنێک کە بەشەر خۆی دەیڵێت نەبێت. من پێم وایە ئەمە وەزیفەی ئێمە زیاتر دەخاتە خەتەرەوە هەتا لە گەڵ یەک باش و بەرێزەوە هەڵسو کەوت کەین. تاکو ئەو شوێنە بچۆکە باس بەپارێزین و رێزی لێ بگرین، تاکو ماڵیک کە هیچ کات نەمان توانیوە بیناسین بپارێزین

پائیزە دارو دەوەن بێ بەرگە

دڵ پەشۆکاوی خەیاڵی مەرگە

هەر گەڵایەک لە دارێ دەوەرێ

نوسراوێکە بە ناخۆش خەوەرێ

چاو هەناوی نییە وا ماتو پەشێو

لەشی زاماری دەکێشێتە نێشێو

رۆژ پەرە ساردە کزەی بای زریان

کاتە بو ژینی لە دەس چو گریان

دڵی پر بو لە پەژارەو لە دڵو

ژینی خۆی هاتەوە بیر پیرە هەڵو

بە قسە خۆشە مەترسی مردن

تالە ئەو هەستی بە مردن کردن

کاتی کۆچ کردنە وەختی سەفەرە

داخەکەم سەختی نەمانم لەبەرە

هەر بینا هات ئەجەلو من مردم

با لە شیۆێ پەروباڵی بردم

تو بڵی پاشی نەمان ژینێ بێ

بۆ لەشی ساردەوە بو تینێ بێ

تۆ بڵی ئەو خەوە هەستانی بێ یان ئەو قافلە وەستانی بێ

مەرگە دێ دوۆا بە هەموشت دێنێ

هەمو ئاواتێ لە دڵ دەستێنێ

پاشە روکیکی بکە مل ئەو باخە

تاکو باڵو پەڕی من پەرداخە

هەر برۆم نابەڵەدو بێ سەرو شوێن

دیار نییە خەیڵی هەڵویان لە کوێن

شارەزای ڕێگەی مردن کێیە؟

چیە ئەو مەنزڵە کوێلی تێیە

نامە رێبواری کەلی هاتو نەهات

چارەکەم بەشکو ئەوا هاتو نەهات

خۆی بە خۆی گوت کە دەچم بۆ لای قەل

کەدخودای پیری بە بیری گەلی  مەل

هەڵ فری راوکەری ساڵی کەژو کێو

لە چیای بەرزەوە ڕۆی کردە نێشێو

کەوتە ئەو دەشتە لە ترس هاتە قۆرەو

دەر پەریو کوڕ کوڕو دەرمایە کەو

هاتە لای قەل بە کزیو بێوازی

قەل گوتی مام هەڵو ناسازی؟

گوتی قاڵاوە رەشەی پسفورم

پیرمو پەی دێ لە دیوی گۆرم

باخی ژینم بە خەزان ژاکاۆە

کاتی مەرگەو عەجەلیش ناکاۆە!

پێم بڵێ چۆنە کە تو هەر لاوی

زۆر بە ساڵ پیری بەڵام چاک ماوی؟

هێزی ئەژنۆم نییە باڵ بێ هێزە

هەمو گیانداری ژیان پارێزە

قەل گوتی باشە کە گوێ راگری

پەندی من پاکی بە دڵ بسپێری

ئەو دەمەی بابی بەهەشتی من مرد

دوور لە تو دەردو بەڵای ئێوەی برد

 پێ گوتم رۆڵە ئەوەی زارو زار هەیەتی دەردو نەخۆشی بە هەزار

دیقو، زەردوئیو، ئاهو، وەرهەم

بە گژەی با دێن بەرهەم

گوشتی کەو چەندە بەتامە بە ناو، هەنگو ‌هالاوێ دەهەنۆێتە هەناو

تا وەزی بیرو خەییاڵ سەر دەکەۆێ

کە لە گۆڕ کەوتی وەها دەردەکەۆێ

پەینو پاڵێکە لە پاڵی دێیە

مەنزڵی نوکەری خۆتی لێیە

کەرە تۆپیو کەلاکی گوێلک

هەڵمی دڵ رون کەرەوەی سەر گۆێلک

پێکەوە چینە بکەین لەو پەینە

بۆ سەنێر مەڵهەمی بیرو زەینە

ورد بەوە چەندە بەمانا قۆڵە

مەسەلەو گفتی قەلی ماقۆڵە

بیکە سەر مەشقی ژیان ئەو ئیشە

هەر لە سەر  داری نەوی هەڵنیشە.

هاتەۆە بیری هەڵو رابردوی

پاکی بروژانەوە یادی مردوی

گۆڵ کرا رایەخو پایەندازم

چەندە ئاژوانێکی  کێو ئاۆازم

چەندە روانیمە زەوی لەو بانە، کێوو دەشت لەو سەرەوە

چەن جوانە، چەن چکۆڵەن پەلەوەر لەو بەرزە

ئاخ کە چەن خوێری گرە ئەم عەرزە

چەندە ڕاوی کەو، کەوبارم کرد، دۆژمنی تاقمی شل قارم کرد

گولکە زێرینە وەکو تاقی زەفەر

ئاسمان بو منی بەست کاتی سەفەر

حەوتەوانان بو میداڵی شەری من

چەندە شۆراوە بە خۆێن شاپەری من

 ئێستا بۆ وا رەبەنو داماوم

من هەڵۆ چاو لە دەمی قاڵاوم

ساکەو کارە وەها ساکارە

مەرگ میوانی گەداو خۆنکارە

هەوری ئاسمان بێخەڵاتم باشە

بارەشم خاکە بکێشن باشە

گوتی وا ژینی درێژ پێشکەشی خۆت، گوشتی مردارەوە بو هەر بەشی خۆت

ژینی کورتو بە هەڵۆی مردن، نەک پەنا بۆ قەلی ڕو رەش بردن

لای هەڵۆی بەرزە فری بەرزە مژی ،،،، چۆن بژی شەرتە نە وەک چەندە بژی

هۆنراوەی: " سوارە ئیلخانی زادە "

نوسراۆ لە لایەن: نادر عینایەتی

 من دەڵێم: شاری دڵم باغ وگوڵستانە دەچم

عەقڵ ئەڵێ: نا قەسەبەی شۆڕشی مەستانە نەچی

من دەڵێم: نوختەیی ئەو ڕەوزەیی ڕیزوانە دەچم
...
ئەو دەڵێ: نا ڕەشە جێ ڕاوگەیی شەیتانە نەچی

من دەڵێم: مەسكەن و ئارامگەیی جانانە دەچم

ئەو دەڵێ: سەر بەسەری تێكچووەو وێرانە نەچی

من دەڵێم: جێگەیی هەر شێت و جنونانە دەچم

ئـــــــەو دەڵێ: نا زەدەیی پەنجەیی پەریانە نەچی

من دەڵێم: مەركەزی ئەسراری حەریفانە دەچم

ئەو دەڵێ: جێ تەمەعی چاوی حەسودانە نەچی

من دەڵێم: وەختی خەتەر مەئمەن و قەڵغانە دەچم

ئەو دەڵێ: كونكونە جێگەی سەرە پەیكانە نەچی

لەم هەم و چوون و نەچوونە سەری سوڕما كامیل

من دەڵێم جوانە بچم، ئەو دەڵێ وا جوانە نەچی

سید کامیل ئیمامی

ادامه مطلب

ادامه مطلب

ادامه مطلب

صفحه نخست
پست الکترونیک
آرشیو مطالب
عناوین مطالب وبلاگ

English reading
ترجمە قران
Net werk 2
اندیش های سقراط
Welkom bij NedWerk
سایت فونت فارسی
maimonha arosak bazi mikonan
chand 100% big bang doros ast ?
2.00 kg
nasa
p
rdkiran
.rdkiran
مالپه‌ری ڕێنێسانس
ئیران پرس نیوز
وبلاگی روز پوست
BBC فــــــارسی
پێشـمه‌رگـــه‌کان
ڕادیۆ ‌‌ئه‌مریکا.کوردی
آرشیو پیوندهای روزانه

اردیبهشت 1391
فروردین 1391
اسفند 1390
آذر 1390
آبان 1390
مهر 1390
آرشيو